نامه‌های سوشیانت هزارم » 1390 » ژوئن
پنجشنبه,۲۴ شهریور, ۱۳۹۰

سوال‌هایی در مورد امام موسی صدر

اخیراً در صفحه‌ی فیس بوکی امام صدر نیوز (+) زیر یکی از پست‌های منتشر شده با عنوان «صبر تا کی؟ سکوت تا کجا؟» که تصویر امام را میان دو رهبر سیاسی سبز در بند نشان می‌داد (+) بحث‌هایی درگرفت که بهانه‌ای شد برای پرسیدن چند سوال از دوستان و خانواده‌ی امام. شاید این‌هایی که نوشتم «سوال» به معنی دقیق کلمه «استفهام» نباشد اما دغدغه‌ی حال حاضر من در مورد امام موسی بُعد انسانی کسی ست که گم شده و باید پیدایش کرد لذا من را بر آن داشت تا از کسانی که در این ۳۳ سالی که از ربایش امام می‌گذرد به هر نحوی بر مصدر امور دولتی یا پیگیری اوضاع امام بودند، بخواهمشان.

نوشته‌ام در صفحه‌ی مذکور به صورت اشاره‌ی عینی به اصل نظر دوستان و پرسش از آن بود. این‌جا برای آن‌که دغدغه‌ها صورتی کلی‌تر و اساسی‌تر از یک بحث فیس بوکی داشته باشد، به شکل و شمایل وبلاگی نزدیک‌تر گردد و کمی هم از زهر نوشته یا شاید احساساتی که غلبه کرده بود کم شود، از آوردن رفرنس‌هایی که به سخنان دیگران شده بود و درج برخی عبارات درمی‌گذرم و به بیان کلیات موضوع و پرسش‌ها می‌پردازم و کلماتی را اضافه می‌کنم. به زعم من این کلیات، قشرهای ضخیمی از رسوبات ذهنی دوستان و نزدیکان امام را تشکیل می‌دهند. حق می‌دهم که پاسخ به این دغدغه‌ها در واقع کنار زدن این حجم سنگین رسوبات است و لذا سخت است و همیشه معذوریت‌هایی که تراشیده می‌شوند مانع از جواب دقیق است. اما بعد از ۳۳ سال انتظار این حق را بدهید که نیاز امروز ما – که بسیار هم دیر شده – کاری زینبی کردن است. یک نفر باید از داخل خودمان هم که شده تکانی به‌خودش بدهد شاید اندک روزنی باز شد و نوری تابید. هرچند که حق همیشه اظهر من الشمس است.

اگر دوست داشتید اصل این نوشته و نظراتی که دوستان بر آن دارند و جواب‌هایم را هم می‌توانید از این‌جا (+) بخوانید.

* دوستانی بر این باورند که ابعاد پنهان پرونده‌ی امام موسی را نمی شود زیاد باز کرد. با این استدلال / نگرانی که این کار مشابه گل به دروازه‌ی خودی زدن است.
سوال: من دلیل باز نکردن این بحث را در این ۳۳ سال نفهمیدم. هم نفهمیدم هم بهانه‌ی سهل‌انگاری دولت‌مردان را چه در ابتدای انقلاب، چه در زمان جنگ، چه در زمان سازندگی، چه در زمان اصلاحات، چه در زمان دیوانه‌سالارها و پوپولیست‌ها و چه در هر زمان دیگری همین بازنکردن‌ها می‌دانم. گل به خودی را نمی‌فهمم وقتی قرار است با گل به خودی زدن تکلیف ۳۳ ساله‌ی یکی معلوم شود. من دلیل این مصلحت‌اندیشی‌ها را نمی‌فهمم. ۸ سال از این دوران دست دولت اصلاحات بود ماجرا، ۲۵ سال دیگرش دست کسان دیگر، چه فرقی می‌کند؟ از خاتمی سوال کنید تا جوابگو باشد. از میرحسین از همه. در کنارش از ۲۵ ساله‌هایش هم سوال بپرسید. می‌دانند کجاست. ترس از گل به‌خودی در کشف حق با روش علی (ع) متفاوت است و من نمی‌فهمم‌اش. من شخصاً وقتی موضع مرحوم آبت الله منتظری را در داستان امام متوجه شدم دیگر از حیث عدالت ایشان را ساقط دیدم ضمن این‌که در تمام دوران از حصرش تا وفات‌اش به دلیل ظلمی که بر او می‌رفت گله داشتم و فریادم را زدم.

* دوستانی گفته‌اند: انصاف بدهید و از امام صدر برای هیچ کس مایه نگذارید!
سوال: این دوستان جوری صحبت از مایه گذاشتن می‌کنند که انگار خود امام از خودش برای هیچ امری مایه نگذاشت و حالا جماعتی شدند کاسه‌ی داغ‌تر از آش و ما هم همین‌جوری بی دلیل صرفاً عاشق صورت امام شدیم و سیرت‌اش را فراموش کردیم!؟ ما از موضع انسانیت داریم صحبت می‌کنیم و نه جناح سیاسی. چه جناحی؟ چه کشکی؟ چه پشمی؟ آخر ترا به خدا بس کنید. ایران کی جناح سرش می‌شده که حالا بشود؟ داستان یک طرف ظلم و قدرت باطل‌اش است و یک طرف مظلوم و حق‌اش. حرف سبز و سرخ و بنفش نیست که. حرف انسان‌هایی ست که در بندند و کسانی فکر می‌کنند که مظلومانه در بندند. همین. به همین سادگی. مثلاً ۴ دپلمات ربوده شده‌ی ایرانی هم همین‌طور. چه فرقی می‌کند؟ حالا چون حکومت سرمایه گذاری کرده روی این ۴ نفر، من مخالف حکومت ظلمه نباید داد بزنم کجا هستند؟ مگر می‌شود آخر؟ بفهمید تمام حرف و بحث سر موجودی ست به‌نام انسان. حداقل برای من این‌طور است. یعنی شما تا حالا نفهمیدید که داستان امام ربطی به سیاست جناحی ندارد؟ یاللعجب! نیت و اراده‌ قدرت قاهره‌ی حکومت ایران در تمامی این ۳۳ سال همواره بر اخفای امام بوده. به دلیلی خیلی ساده. دو امام در یک اقلیم نمی‌گنجیدند. این اقلیم می‌تواند ایران باشد یا وقتی داعیه‌ی حکومت جهانی و مزخرفاتی از این قبیل می‌شود کل جهان اسلام را در بر گیرد. بس کنید. بگردید دنبال ریشه‌ها.

* دوستانی فکر می‌کنند اگر امام را به یک شکل خاصی که حکومت نمی‌خواهد معرفی کنیم، فضای فعلی موجود بسته می‌شود!
سوال: فضای موجود الان برای شما باز است؟ واقعاً این‌جوری فکر می‌کنید؟ والله قسم که خنده‌دار است این سطح تحلیل. ۳۳ سال می‌شود که هر جور خواستند با امام تا کردند، هر بلایی، هر بلایی، هر بلایی که می‌شود سر یک انسان درآوردند، بعد نشستیم به این خیال خوش که فضا از این تنگ‌تر نشود؟ دیگر می‌خواهد چه شود؟ ۳۳ سال بی‌خبرند جماعتی. بس نیست؟ کی باید عین ابوذر غفاری داد کشید؟ رفقا! ظالم آن کاری که دل‌اش بخواهد را انجام می‌دهد. برویم از تک تک مسئولانی که زنده هستند بخواهیم تا تمام ابعاد پنهان پرونده‌ی امام موسی را روشن کنند.

* دوستانی فکر می‌کنند چون در موسسه‌ی امام هستند به هر نحو که بخواهند می‌اتونند استراتژی تعیین تکلیفی در رابطه با امام پیاده سازی کنند و حتماً و حکماً این استراتژی درست هم هست و این توهم را هم دارند که درست عمل می‌کنند. و فکر می‌کنند مشغول جذب حداکثری هستند و الخ.
سوال: شما یا منطق حکومت را در مسائل مختلف کشف نکردید یا متوجه شدید و خود را به راه دیگری می‌زنید. نگران موسسه هستید که از حمایت مالی حکومت برخوردار است؟ خب این یک بحث جدی می‌تواند در پی داشته باشد. و چراهای جدی بسیاری پدید می‌آورد. ضمن این‌که دلیل این نمی‌شودها و نبایدها هم مشخص می‌شود. و البته تفاوت حرکت‌های جنبشی غیر حکومتی مثل «امل» در رابطه با جستجوی امام با روش‌های التماسی هم مشخص می‌شود. خود دانید.

* دوستانی تلاش می‌کنند که امام به تفکراتی که کوچکتر از او هست وصل نشود. یکی از مصادیق این تفکرات کوچک، سیاست‌ها ست!
سوال: دقیقاً چه تفکری کوچک‌تر از امام هست؟ و چرا تفکر را کوچک فرض می‌کنیم؟ آیا این نحوه برخورد نمی‌تواند باعث دست کم گرفتن برخی مسائل شود؟ خود امام در برخورد با مسائل آن‌ها را کوچک فرض نمی‌کرد. شما به چه حقی تقسیم بندی می‌کنید که چه چیزی کوچک و چه چیزی بزرگ است؟ و چه کسی این حق را برای شما قائل شده و برای من نوعی قائل نشده؟

* دوستی گفته بود: امام تا چند سال اول فعالیت علیه شاه موضع علنی نگرفت و بخاطر همین حرف های زیادی هم شنید.
سوال: این دوستان مطمئن‌اند موضع امام در همان سال‌ها دقیقاً منطبق با مثلاً شخص آقای خمینی بوده که باید موضع مشابه ایشان می‌گرفت یا تصور می‌کنید تمامی علماً موضع مشترکی درخصوص شاه داشتند در تمامی دوران یا چه تصور دگری دارید؟ احتمال نمی‌دهید موضع امام بعدها فرق کرده و از ابتدا این‌جور که شما تصور می‌کنید نبوده؟

* دوستی که نگران تعطیل شدن موسسه‌ امام در ایران است گفته بود: از حق دفاع کن.. از موسوی دفاع کن. از امام هم دفاع کن. اما جدا از هم. نمیشه؟
سوال: روش امام علی (ع) تفکیک گذاشتن بین مظلومین نبود. برایش فرقی بین زن یهودی و غلام نصرانی و عرب و عجم مسلمان نبود. روش امام موسی هم تا جایی که موجوده و دیدیم و خوندیم چنین نبوده. فلاکت شیعیان همون قدر براش مهم بوده که مسیحیان. این مرزبندی‌ها را از کجا می‌آورند رفقا؟

* دوستی پرسیده بود: با پوستری که امام را میان موسوی و کروبی نشان داده بود به جنگ چه رفته‌اید؟
جواب: فراخوان می‌دهم عکس هر مظلومی را که می‌شناسید از هر جناح سیاسی با هر دین و مسلکی در طول تاریخ سیاسی ایران و جهان برایم ایمیل کنید، پوستر دست جمعی مظلومانی که در بند حکومت‌های خودکامه گرفتار شدند را تحویل بگیرید حتی اگر با او سر سوزنی اتفاق سلیقه نداشته باشم جایش می‌دهم در پوستر. تا بفهمید قصد از آن پوستر جنگ با توهم‌های مصلحت‌اندیشانه است. دعوت به بیداری ست. دعوت به نساختن مفقودان سیاسی دیگر است. دعوت به بلند کردن صدا برای پیدا کردن و خبر گرفتن است. امام مظلومانه مفقود شد، دیگرانی نیز چنین شدند و دارند می‌شوند و تمام سعی حکومت‌های دیکتاتوری بر پاک کردن خاطره‌ی این مصلحان اجتماعی از ذهن ماست. اگر الان نکنیم ۳۳ سال بعد بنشینیم مثل امروز به خودمان فحش بدهیم که چرا سکوت کردیم خوب می‌شود؟

* برخی از کسانی که معتقدند امام موسی در لبنان هفتاد رنگ، وجدان لبنان لقب می‌گیرد (به دلیل روش و منش خاص امام در آن دیار) از این امر نتیجه می‌گیرند این ملاحظاتی که هست برپایه‌ی همین روش و عین اندیشه‌ی امام موسی ست.
سوال: من دلیل یک‌سان سازی میان ایران و لبنان برایم موضوع لاینحلی ست که در باره‌اش سوال جدی دارم. ظاهراً چکیده‌ی این مماشات و مصلحت‌اندیشی‌های مکرر دوستان و خانواده‌ی امام با اربابان قدرت و ظلم همین تصوری هست که بیان شده. من برایم مفهوم نیست این دوستان با چه دیدی و یا منطقی نگاه می‌کنند که لبنان را مطابق ایران، مردم‌اش را مثل مردم ایران و لذا دوست دارند شیوه‌ی عمل امام در لبنان را دقیقاً همین‌جا پیاده کنند. طوری عمل می‌کنند انگار امام در لبنان هیچ دشمنی نداشته و اسرائیلی به عنوان نماد کفر و ظلم وجود خارجی نداشته و امام تنها با نار کشیدن و شیوه‌های علامه مجلسی پسندانه با طرف مقابل برخورد می‌کرده. برای من این هم‌پنداری لبنان و ایران که اتفاقاً به نظرم یکی از دلایل یکی از انواع سهل‌انگاری این ۳۳ سال بوده جای سوال جدی ست. بفهمید که لبنان هیچ وقت ذوب شده‌گان در ولایت ظلم و جور که پایش برسد زنده زنده طرف مقابل را جلوی سلطان می‌خورند نداشته یا اگر داشته زمان امام بر مصدر حکومت نبودند. شکل و شمایل کمپین‌ها و توده‌های طرف‌دار حزب الله لبنان را با ایران مقایسه کنید. به نتایج ملموس‌تری می‌رسید. این دو مورد حداقل‌های پیش پا افتاده‌ای هستند که به ذهن هر کسی می‌رسد.

* برخی از دوستان معتقدند امام را فدای راه اش نکنیم؛ اگر به حیات اش اعتقاد داریم!
سوال: مختصات تمام حکومت‌های دیکتاتوری، تمام نظام‌هایی که برای انسان و جان‌اش پشیزی ارزش قائل نیستند و اصولاً نوع بشر را صرفاً وسیله‌ای می‌دانند برای حفظ خود در تمامی طول تاریخ یک‌سان بوده. به‌جای جمله‌ی تاریخی امام در مورد اسرائیل هر دولت بی‌شرفی را می‌توان گذاشت. فرقی هم ندارد. لذا سوال این است: از شیوه‌های نهایی رفتار و عملکرد این حکومت‌ها در برخورد با عقلای مردم و مصلحان اجتماعی باخبرید یا خیر؟ می‌دانید بالاخره کار خودشان را می‌کنند یا خیر؟

* دوستی هم گفته بود: اشل آقا موسی اشل مصلحی اجتماعی در سطح منطقه‌ای ست که ارتباطش با بطن جامعه و محروم‌ترین افراد جامعه بود. اصلا قیاس چنین شخصیتی با رجل سیاسی و وزیر و وکیل و این‌ها، قیاس مع الفارقی ست.
سوال: ببخشید رجل سیاسی و وزیر و وکیل اشل‌شان باید مصلح آسمانی و رتق و فتق امور سماوی و بهشت و دوزخ باشد که قیاس امام با ابشان قیاس مع الفارق است؟

فعلاً همین!